Het Geheim van Antwerpen

Antwerpen! Há, dat kennen we. Dat dacht u! Al eens het MAS bezocht, het   splinternieuwe prachtmuseum aan de Schelde? Of van kroeg naar kraan gebanjerd over het Eilandje? Waar wacht u nog op.

Tekst: Anna van Haastrecht. Fotografie: Désiré Weststrate.

#TC111401

Winter. Over de Schelde schijnt een schraal zonnetje. Met de handen in de zakken stappen we over de kade. Ons doel? Het Eilandje, de noordelijke havenwijk van Antwerpen. Het is up and coming, hebben wij ons laten vertellen.

We want MAS (met of zonder sticker)
Wanneer we Het Eilandje oplopen wil ik heel hard ‘ooohhh’ roepen, maar ik hou me in. Met open mond staar ik naar het zestig meter hoge gebouw voor me: het MAS, het Museum aan de Stroom.
Sinds mei 2011 zijn in dit roodstenen bouwwerk vier musea gehuisvest: het voormalig Etnografisch Museum, het Nationaal Scheepvaartmuseum, het Volkskundemuseum en een deel van het Vleeshuis. Niet één museum per verdieping. Nee, de collecties zijn in overkoepelende thema’s ondergebracht, zoals Leven en Dood en Wereldstad Antwerpen.

De buitenkant van het MAS fonkelt door drieduizend aluminium ‘handjes’, die tegen de gevel omhoog lijken te klimmen. (Nieuwsgierig naar deze handjes? Kijk dan voor het filmpje op reizen.nl)
Binnen geldt maar één regel: neem de tijd. Voor wie dat niet heeft, is er een oplossing #TC111401bedacht. Zonder sticker (en dus niet betaald) mag je onder andere naar het Kijkdepot. Hier zijn delen van de collecties achter tralies opgeborgen, als ware het verborgen schatten. Ook mag je alle roltrappen op om te eindigen op het panoramadak, waar je uitkijkt over stad en Schelde.
Wij betalen, krijgen een sticker en mogen alle exposities bekijken. Gids Vera, een rasechte Antwerpse, voert ons van het Kijkdepot (‘mogen we hier wel zijn?’, fluistert een bezoeker die tussen de tralies doorkijkt) naar de schilderijen van Rubens. We komen langs modellen van schepen, zien filmpjes over begrafenisrituelen van Afrikaanse stammen.

Mijn hoogtepunt? De expositie Macht, waar je letterlijk opkijkt naar filmfragmenten en verwrongen geluiden van grote wereldleiders, van Gadaffi tot Obama, en zo zelf onderdeel wordt van de expositie.

‘Welkom aan boord van de Flandria’

Vlaams brouwsel
Na twee uur kunst en cultuur ploffen we, onder hittelamp en dekentje, neer op het terras bij Café Batavier. Terwijl wij een Bolleke bestellen, vertelt Vera over de geschiedenis van dit deel van de stad. Hoe de wijk in de tweede helft van de 16de eeuw al snel de naam het Eilandje kreeg, aangezien de hele buurt is omgeven door dokken. Hoe hier tussen 1873 en 1935 drieëneenhalf miljoen mensen de boot naar New York namen, op zoek naar een nieuw leven. Hoe de wijk daarna in verval raakte en nu sinds een paar jaar hard haar best doet om de hipste wijk van Antwerpen te worden.
We bestellen een tweede biertje. De laaghangende zon weerkaatst op het MAS. In het #TC111401omringende water ligt het half verzonken schip Jeske, ernaast dobbert de statig glanzende witte Thalassa. Op de kade gaan afgebrokkelde appartementen moeiteloos over in statige pakhuizen. Op de gevel van een van hen prijkt de naam Godfried.

‘Daar is het atelier van Dries van Noten, een van de Antwerpse zes’, vertelt Vera.
‘Antwerpse zes?’
‘Ja. In de jaren ’80 studeerden zes talentvolle couturiers hier af. Zij hebben de Antwerpen als modestad op de kaart gezet.’

Met Flandria naar Siberia
Wie naar het Eilandje gaat, moet het water op. Dus kopen wij op zaterdagochtend twee kaartjes bij stuurvrouw Elise voor havenrondvaartboot Flandria 24. Aan de overkant ligt het vervallen pand van de Red Star Line, waar de landverhuizers honderd jaar geleden aan boord gingen. Mijn gedachten dwalen af – ik zie honderden emigranten over de loopplank schuifelen, met slechts een koffertje en een matje onder de arm, familielende die zwaaien, huilen, schreeuwen, ze succes wensen. Jonge jongens schreeuwen, trossen worden losgegooid.
Ons vertrek gaat iets gemoedelijker, zonder gehaast en geschreeuw. De microfoon van de havengids wordt, op volume hardhorend, getest en met een enthousiast ‘welkom aan boord van de Flandria dames en heren’, gaan we van wal.
Wind wurmt zich door mijn jas, maar ik blijf eigenwijs bovenop het dek staan. Hier heb je namelijk het beste zicht. In de ochtendzon varen we voorbij containerschepen, kranen en wat windmolens. Stoom stijgt op uit schoorstenen en kleurt de blauwe lucht wit. Voor ons de Siberiabrug. In de tijd van de emigranten was dit het laatste punt van de Antwerpse haven. Het was voor de dokwerkers zo ver, dat ze het vermoeden naar het einde van de wereld: Siberia.

Rechts van de brug ligt aan dok 7 het oude Pomphuis. In dit dok werden van 1920 tot 1982 de schepen van de Red Star Line drooggelegd. Napoleon kwam er namelijk rond 1800 al achter dat het veel goedkoper is om zo de schepen te onderhouden, laden en lossen. Nu is het gebouw met de hoge rondboogvensters en enorme pompen in de kelder een café-restaurant.
In de kajuit tettert havengids Cornelis er vrolijk op los. De geschiedenis van het Eilandje en de bijbehorende Antwerpse haven dobbert aan ons voorbij. Wanneer ik de kajuit inga en naast hem ga staan, trekt hij het snoer uit zijn microfoon en zegt: ‘Wist u dat dit de tweest naar grootste haven van Europa is?’ Voordat ik echter antwoord heb kunnen geven, plugt hij zijn microfoon weer in, en ratelt verder. Zijn ogen stralen.

Havenkathedralen
Als tevreden ijspegeltjes warmen we naderhand op bij eettent Felix Pakhuis. Lage houten balken aan het plafond, daaronder strakke witte tafeltjes en stoeltjes. Toeristen zijn er haast niet, wel veel Antwerpenaren die een dagje op pad zijn.
Om aan de rand van de Schelde de gratis buitenexpositie van het MAS te bezoeken, sloffen we door opgebroken straten. Dit deel van het Eilandje is vol in aanbouw. Op de buitententoonstelling staan zeven kranen, die ooit werden gebruikt voor het laden en lossen van de schepen. Nu kijken de zeven gerestaureerde ‘havenkathedralen’ werkloos neer op het scheepvaartverkeer op de Schelde. De tijd van emigranten en bedrijvigheid is voorgoed voorbij. Over een paar manden sieren de hijswerktuigen een fonkelnieuwe boulevard.

Zelf doen?
Wij gingen, erg comfortabel, met NS Hispeed. (v.a. € 33, via http://www.nshispeed.nl). Vanaf het Centraal Station is het ongeveer een half uur lopen naar het Eilandje. Je route plannen met het openbaar vervoer kan op http://www.delijn.be. Informatie over de havenrondvaarten met Flandria kan je vinden op http://www.flandria.nu en meer over het MAS en de huidige exposities vind je op http://www.mas.be.

Hoe pak je het aan?
Antwerpenaren komen graag in Het Pomphuis; om hun verjaaring te vieren of een ander feeske te geven. Een driegangenmenu heb je er v.a. € 29. Het gebouw heeft ouderwets hoge ramen; de oude pompen in de kelder en drukmeters op de deuren van de WC zijn er nog.

Onze slaaptips? Huis Ergo. Wat prijzig maar super-de-luxe genieten (www.huis-ergo.be). Goedkoper en in de zeemanssfeer, maar wat sjofel, is het Zeemanshuis (www.zeemanshuis.be).

Zie http://www.reizen.nl voor beelden, café- en restauranttips en nog veel meer over het Eilandje in Antwerpen en een filmpje van het MAS)

Vragen of opmerkingen? reizen@anwb.nl

* Gepubliceerd in REIZ& Magazine januari 2012, nummer 1

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s